H Ρομποτική Τεχνική στις αρθροπλαστικές γόνατος και ισχίου

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής.

Η χρησιμότητα των συστημάτων ρομποτικής στις χειρουργικές ειδικότητες μελετάται από το 1980. Το κίνητρο για την εξέλιξη αυτού του πεδίου ήταν η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, η πληρέστερη ακρίβεια και η ελαχιστοποίηση του μεγέθους των χειρουργικών τομών, συγκριτικά με τις συμβατικές μεθόδους.

Τα συστήματα ρομποτικής ιατρικής (robotics) μπορεί να διαφέρουν ως προς τον τρόπο και τις αρχές λειτουργίας τους. Έτσι, πλέον κατηγοριοποιούνται σε (α) αυτόνομα (automatic) και (β) απτικά ή χειρουργικά καθοδηγούμενα (navigation assisted). Στα αυτόνομα συστήματα, ο ρόλος του χειρουργού περιορίζεται στη χειρουργική προσπέλαση, τη ρύθμιση και την ενεργοποίηση του ρομποτικού συστήματος την κατάλληλη στιγμή. Έτσι, η επέμβαση πραγματοποιείται χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση. Τα συστήματα αυτά βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο (Praxiteles, Praxim Ltd Grenoble, France και MBARS, Carnegie Mellon University, Pittsburg, USA). Τα συστήματα που ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία επιτρέπουν στο χειρουργό να πραγματοποιεί μια χειρουργική επέμβαση με την αρωγή ενός ρομποτικού μοχλοβραχίονα. Η συμμετοχή του είναι ενεργή καθ’ όλη τη διάρκεια της επέμβασης και αποτελεί βασική προϋπόθεση για να πραγματοποιηθεί αυτή.

Σήμερα, το ευρύτερα χρησιμοποιούμενο σύστημα ρομποτικής υποβοήθησης στην ορθοπαιδική είναι το Μako Robotic – Arm Assisted Technology. Πρόκειται για ένα σύστημα που παρουσιάσθηκε το 2006 με την ονομασία RIO από την εταιρεία ΜΑΚΟ, η οποία από το 2014 ανήκει στον αμερικανικό κολοσσό. Το Ν. ΥΓΕΙΑ διαθέτει το ρομποτικό αυτό σύστημα με το οποίο πραγματοποιούνται μονοδιαμερισματικές αρθροπλαστικές γόνατος, αρθροπλαστικές επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης καθώς και σε ολικές αρθροπλαστικές γόνατος και ισχίου.

Στο πλαίσιο της ρομποτικής χειρουργικής, ο προεγχειρητικός έλεγχος με υπολογιστική τομογραφία κρίνεται απαραίτητος γιατί προσφέρει πληροφορίες στον χειρουργό απαραίτητες για τον προεγχειρητικό σχεδιασμό όπως η παρουσία οστικών κύστεων, οστεόφυτων ή περιοχών με οστεονέκρωση, ενώ επισημαίνει παραμορφώσεις βλαισότητας ή ραιβότητας της πάσχουσας άρθρωσης. Επιπροσθέτως, παρέχει μέσω ειδικού λογισμικού, τη δυνατότητα τρισδιάστατης ανασύστασης και λεπτομερούς μελέτης των ελεγχόμενων αρθρώσεων. Πρόκειται λοιπόν για μια εξέταση ιδιαίτερα σημαντική, γιατί αν και αδυνατεί να προσομοιώσει βλάβες ή ανεπάρκεια των περιβαλλόντων μαλακών μορίων, επιτρέπει στο χειρουργό να καταστρώσει το χειρουργικό του πλάνο με μεγαλύτερη ακρίβεια, καθιστώντας γνωστά τα μεγέθη των προθέσεων που θα χρησιμοποιήσει καθώς και τον προσανατολισμό με τον οποίο θα πρέπει αυτά να τοποθετηθούν.

Μετά το χειρουργικό σχεδιασμό και τον καθορισμό του ενδεδειγμένου σημείου τοποθέτησης και προσανατολισμού των προθέσεων, οι πληροφορίες αυτές αποθηκεύονται στην υπολογιστική μονάδα και το σύστημα οριοθετεί αυτόματα τη θέση, τα όρια και το μέγεθος των οστικών τεμαχίων που θα χρειασθεί να αφαιρεθούν.

Το ρομποτικό σύστημα Mako απαρτίζεται από 1) τον ρομποτικό μοχλοβραχίονα, 2) την οπτική κάμερα και 3) τον πύργο με την υπολογιστική μονάδα και την οθόνη πλοήγησης. Με την έναρξη της χειρουργικής επέμβασης λαμβάνονται επιπλέον πληροφορίες που καταχωρούνται στο ρομποτικό σύστημα. Ειδικότερα, καταγράφονται το εύρος κίνησης και τα κέντρα περιστροφής των αρθρώσεων, ενώ επιπροσθέτως επισημαίνεται η θέση σημαντικών ανατομικών δομών τόσο στην πάσχουσα όσο και στις γειτνιάζουσες φυσιολογικές αρθρώσεις. Η συλλογή των ανωτέρω πληροφοριών γίνεται με ειδικούς αισθητήρες που είτε είναι κινητοί, είτε τοποθετούνται σε σταθερά σημεία πέριξ των αρθρώσεων. Ακολούθως, τα δεδομένα αυτά αντιπαραβάλλονται με τα αντίστοιχα της υπολογιστικής τομογραφίας, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα λάθους και να εξασφαλισθεί μεγαλύτερη ακρίβεια κατά τη διάρκεια των «κοψιμάτων» των οστών (οστεοτομίες).

Επιπροσθέτως, το ειδικό λογισμικό επιτρέπει εικονικές δοκιμές, σε πραγματικό χρόνο, με προεπισκόπηση της κίνησης και της ισορροπημένης λειτουργείας των περιβαλλόντων ιστών, πριν ακόμη ο χειρουργός προχωρήσει στη αφαίρεση οστικών τεμαχίων. Αυτό εξασφαλίζει τη συνδεσμική ισορροπία της χειρουργούμενης άρθρωσης που είναι απαραίτητη για την επιτυχία μιας επέμβασης αρθροπλαστικής.

Αφού επιβεβαιωθεί ότι όλα βαίνουν καλώς, ακολουθούν οι οστεοτομίες με τη χρήση του ρομποτικού βραχίονα και η προετοιμασία για την τοποθέτηση των προθέσεων. Το σύστημα δίνει την ικανότητα στο χειρουργό να κατευθύνει το βραχίονα στην κατάλληλη θέση και να ρυθμίσει την ποσότητα οστού που πρέπει να αφαιρεθεί. Ο ρομποτικός βραχίονας κινείται, χωρίς να προβάλλει αντίσταση, στην περιοχή που προβλέπεται να εξαιρεθεί, όμως αποτρέπει την αφαίρεση οστού εκτός των προβλεπόμενων ορίων άρα ελαχιστοποιεί το ανθρώπινο λάθος. Συγχρόνως, η συνεχής παροχή πληροφοριών από την οθόνη πλοήγησης, κρατά το χειρουργό ενήμερο για τυχόν παρεκκλίσεις από το αρχικό χειρουργικό πλάνο. Έτσι, του επιτρέπει να κάνει παρεμβάσεις εγκαίρως και να διαπιστώνει αν και πόσο αυτές απέδωσαν με αποτέλεσμα την άριστη εφαρμογή του προεγχειρητικού πλάνου.

Συμπερασματικά, η χρήση της ρομποτικής χειρουργικής βοηθά τον χειρουργό στον προεγχειρητικό σχεδιασμό αλλά και στη διεγχειρητική τεχνική αποφυγής λαθών. Όσον αφορά όμως, το χρόνο αποθεραπείας, το μετεγχειρητικό άλγος, το πότε ο ασθενής θα σηκωθεί από το κρεββάτι, το μήκος της τομής και την απώλεια αίματος (ερωτήματα που συχνά απασχολούν τον ασθενή), δεν έχουν διαπιστωθεί διαφορές σε σύγκριση με τις κλασσικές τεχνικές αρθροπλαστικών.

Μέχρι σήμερα, η χρήση συστημάτων πλοήγησης (computer assisted navigation) ή οι custom made (patients specific cutting) προθέσεις στις ολικές αρθροπλαστικές μειώνει την πιθανότητα ακραία λανθασμένων κοψιμάτων των οστών αλλά δεν έχει καμία επίδραση στην μακροβιότητα της πρόθεσης ενώ αντίθετα αυξάνει το κόστος και τη διάρκεια μιας τέτοιας επέμβασης. Η νεότερη τεχνολογία της αυτόνομης ρομποτικής Mako της εταιρείας Stryker φαίνεται να εξασφαλίζει την άριστη τοποθέτηση των προθέσεων και μένει να επιβεβαιωθεί η θετική της επίδραση στη μακροβιότητα των εμφυτευμάτων που τοποθετούνται με αυτή την τεχνική.

Ο κος Τριανταφυλλόπουλος εφαρμόζει όλες τις σύγχρονες τεχνικές ολικών αρθροπλαστικών γόνατος, ισχίου, ώμου, αγκώνος και ποδοκνημικής, είναι πιστοποιημένος στην εφαρμογή της ρομποτικής χειρουργικής και μπορεί να σας απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα γύρω από την εφαρμογή των μεθόδων αυτών.